Bez zbędnych wstępów opiszę pomysły na sposoby efektywnego z punktu widzenia podatkowego wsparcia dla Ukrainy. Pomoc Ukrainie i podatki to temat wielowątkowy, dziś poświęcę uwagę przede wszystkim podatkowi dochodowego od osób prawnych (CIT). Tekst powstaje w trybie pilnym m.in. w związku z konsultacjami dla branży wyrobów medycznych. Zatem w razie dostrzeżenia błędów albo jeśli masz lepsze pomysły / rozwiązania podatkowe, proszę podziel się nimi pod tekstem albo pisz do mnie bezpośrednio. A więc pomoc Ukrainie i podatek CIT – jak efektywnie pomóc?
Pomoc Ukrainie i podatek CIT – warunki przedmiotowe
Co do zasady darowizny nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodu zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 14 ustawy o CIT. Zatem żeby pomóc i jeszcze skorzystać na tym podatkowo (a może przez to dać jeszcze więcej) trzeba poszukać innego rozwiązania. W tym kontekście dla podatników CIT kluczowy jest art. 18 ust. 1 pkt ustawy o CIT. Pozwala on na odliczenie od podstawy opodatkowania (czyli od dochodu) darowizn przekazanych na określone cele (warunek przedmiotowy) określonym organizacjom (warunek podmiotowy). Odliczenie to nie może przekroczyć łącznie 10% dochodu darczyńcy.
Jeśli chodzi o warunek przedmiotowy wśród celów są m.in. zadania w zakresie:
- działalności charytatywnej,
- działalności na rzecz integracji cudzoziemców,
- ochrony i promocji zdrowia,
- czy też pomocy ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą
Więcej dozwolonych celów wskazuje art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Udppw).
Co ważne taka darowizna musi być przeznaczona tylko na określone, ww. cele społeczne, które realizuje dana organizacja i które wynikają z jej statutu. W przypadkach obu rodzajów darowizn (pieniężnej albo niepieniężnej) odliczenie darowizn stosuje się, jeżeli spełnione są dodatkowe warunki:
- tzn. wysokość darowizny jest udokumentowana dowodem wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego,
- w przypadku darowizny innej niż pieniężna:
– dokumentem (umowy), z którego wynika wartość tej darowizny oraz cel, na który ma ona zostać spożytkowana, oraz
– oświadczeniem obdarowanego o jej przyjęciu.
Pomoc Ukrainie i podatek CIT – warunki podmiotowe
Jeśli zaś chodzi o warunek podmiotowy do zastosowania ww. odliczenia konieczne jest przekazanie darowizny określonym organizacjom. To znaczy tym o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 Uddpw, lub równoważnym organizacjom, określonym w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego, obowiązujących w innym niż RP państwie członkowskim Unii Europejskiej (UE) lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Muszą one wszystkie prowadzić działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych.
W szczególności art. 3 ust. 2 Udppw obejmuje organizacje pozarządowe (w tym fundacje i stowarzyszenia) prowadzące działalność społecznie użyteczną (powszechnie zwane OPP – organizacjami pożytku publicznego). Dodatkowo art. 3 ust. 3 Udppw wskazuje inne niż OPP podmioty, tj.:
2) stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego;
3) spółdzielnie socjalne;
Pomoc skierowana bezpośrednio do zagranicznych podmiotów z Ukrainy – wniosek de lege ferenda
Żeby zastosować ww. preferencję pomoc powinna być skierowana do określonych podmiotów z Polski, UE lub EOG. Ukraina nie należy ani do UE ani do EOG, stąd darowizny przekazywane bezpośrednio organizacjom ukraińskim z takiej preferencji podatkowej nie skorzystają. Zatem żeby skorzystać z odliczenia do 10% dochodu najpierw przekazujesz jako podatnik CIT pomoc ww. podmiotom z Polski, UE lub EOG. Dopiero następnie to podmioty przekażą ją swoim ukraińskim partnerom.
Aby pomoc Ukrainie i podatek CIT ze sobą lepiej współgrały Ministerstwo Finansów (MF) powinno rozważyć wprowadzenie zmian do ustawy o CIT. MF po pierwsze może do organizacji wymienionych w art. 18 ust. 1 pkt ustawy o CIT dodać np. określone OPP i podmioty publiczne z Ukrainy jako spełniające warunek podmiotowy do zastosowania odliczenia darowizny od dochodu. Może też rozważyć dodanie specjalnej preferencji – tj. nieograniczonego odliczenia wartości darowizny „wojennej”. Takie odliczenie mogłoby sięgać nawet do 200% wartości darowizny, tak jak w przypadku tzw. darowizny „covidowej”.
Darowizny i inne preferencje w podatku CIT
Dla porządku wspomnę o innych preferencjach podatkowych dla darowizn. W szczególności chodzi o:
- darowizny na rzecz działalności charytatywno-opiekuńczej kościoła – do 100% dochodu. Mianowicie zgodnie z art. 55 ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą są wyłączone z podstawy opodatkowania darczyńców podatkiem dochodowym i podatkiem wyrównawczym, jeżeli kościelna osoba prawna przedstawi darczyńcy pokwitowanie odbioru oraz – w okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny – sprawozdanie o przeznaczeniu jej na tę działalność.
- tzw. darowizny „covidowej” – nawet do 200% wartości darowizny (o szczegółach tego mechanizmu pisałem m.in. na blogu w tym miejscu: Darowizny w trakcie pandemii 3 (PIT, CIT i VAT))
Niemniej zastosowanie ww. preferencji CIT może być bardziej kłopotliwe niż wcześniej opisanego odliczenia darowizn od podatku.
Jak już pisałem, tekst ten powstał m.in. jako odzew jednej z organizacji zrzeszającej dystrybutorów i producentów wyrobów medycznych wyrażających chęć pomocy Ukrainie. O tej pomocy będę rozmawiał szerzej wkrótce po publikacji tekstu. Być może w rezultacie tych rozmów pojawią się inne, nowe pomysły. Dam Wam o nich znać.
Ale to tylko jeden z aspektów ograniczenia stosowania karty podatkowej dla pielęgniarek i lekarzy. Drugi aspekt, moim zdaniem, bardziej bolesny dotyczy wyłącznie usług w zakresie ochrony zdrowia. Od 1 stycznia 2022 r. w objaśnieniach do części VIII tabeli zawierającej stawki karty podatkowej dla usług w zakresie ochrony zdrowia pojawiło się nowe zastrzeżenie. Wynika z niego, że stawki karty podatkowej dla pielęgniarek i lekarzy (ale także położnych i lekarzy dentystów) nie dotyczą: „działalności wykonywanej na rzecz osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej albo na rzecz osób fizycznych dla potrzeb prowadzonej przez nie pozarolniczej działalności gospodarczej”.
Generalnie zgodnie z art. 9a ust. 1 ustawy o PIT dochody uzyskane przez przedsiębiorców są opodatkowane z założenia na zasadach ogólnych (czyli skalą podatkową). Niemniej osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą (JDG) może „uciec” skali jeśli złoży swojemu naczelnikowi urzędu skarbowego pisemny wniosek lub oświadczenie o wyborze innej formy opodatkowania (w tym o wyborze ryczałtu). Osoba zmieniająca formę opodatkowania może też złożyć wniosek CEiDG-1 na podstawie przepisów ustawy o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Generalnie termin na zmianę formy opodatkowania upływa 20. lutego. Niemniej w 2022 r. będzie to 21 lutego, ponieważ na 20. lutego 2022 r. wypada niedziela. 
P.S. Nie było mnie tu dość długo, ale jak się domyślacie Nowy Ład naprawdę generuje dużo pracy i nowych wyzwań!
Obecnie ustawa o zryczałtowanym podatki dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne przewiduje dwie stawki podatku dla medyków: 15% i 17%.
Nieco inaczej będzie wyglądać ryczałt dla lekarzy od 1 stycznia 2022 r. Po pierwsze nowe regulacje wdrażane w ramach wykreślają poszczególne profesje związane ze służbą zdrowia z listy wolnych zawodów. Co to oznacza dla HCP?
I teraz najgorsza wiadomość: składki nie odliczymy częściowo od podatku. W praktyce oznacza to, że realne obciążenie z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne znacznie wzrośnie.
